Datum: 22/03/2005 NKCC Commissarissen

Eigen code corporate governance

<< terug

Eigen code corporate governance voor het midden- en kleinbedrijf

25/8/2004
De code-Tabaksblat krijgt een veel grotere reikwijdte dan beursfondsen alleen. Dat is een ongewenste ontwikkeling. Het is daarom tijd voor een tweede code.
Voor veel niet-beursgenoteerde ondernemingen is het onduidelijk of zij de normen in de code-Tabaksblat moeten naleven en eventuele afwijkingen daarvan ter verantwoording moeten voorleggen aan hun algemene vergaderingen van aandeelhouders. Ter voorkoming van deze onduidelijkheid is het gewenst om voor niet-beursgenoteerde ondernemingen een afzonderlijke corporate governance-code vast te stellen. De code- Tabaksblat is namelijk niet toegesneden op de specifieke kenmerken van veel niet-beursgenoteerde ondernemingen.
De definitieve Nederlandse corporate governance-code - de code-Tabaksblat - verscheen op 9 december 2003. De code geeft voorschriften voor beursgenoteerde ondernemingen over integer en transparant handelen door het bestuur en het uitoefenen van goed toezicht hierop. Formeel is de code niet van toepassing op niet-beursgenoteerde ondernemingen, maar ondanks deze in beginsel beperkte reikwijdte zijn er ontwikkelingen die erop wijzen dat veel van de voorschriften in deze code ook betekenis hebben voor niet-beursgenoteerde ondernemingen.
Zo is er in de eerste plaats het plan om de code-Tabaksblat een wettelijke grondslag te geven in een artikel dat niet alleen van toepassing is op beursgenoteerde vennootschappen, maar op alle besloten en naamloze vennootschappen. Op grond van een nieuw lid 4 bij artikel 391 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek kan bij algemene maatregel van bestuur een code (de code-Tabaksblat) worden aangewezen, waarvan de naleving expliciet moet worden verantwoord in het jaarverslag.
Dat niet-beursgenoteerde ondernemingen ernstig rekening moeten houden met de toepassing van bepalingen in de code-Tabaksblat volgt ook uit uitlatingen van de voorzitter van de Ondernemingskamer van het Gerechtshof Amsterdam, Huub Willems, eind vorig jaar, ook in dit dagblad. Volgens de voorzitter van de Ondernemingskamer bevat de code-Tabaksblat 'geprivatiseerde wetgeving' die ook in een enquêteprocedure kan worden afgedwongen.
Waar het gaat om de werkingsfeer van de code-Tabaksblat is ook de beeldvorming van groot belang. De media spelen daarbij een belangrijke rol. Als met enige regelmaat berichten verschijnen waarin wordt uitgegaan van een gelding van de code-Tabaksblat voor het gehele Nederlandse bedrijfsleven, ontstaat er als het ware een 'self-fulfilling prophecy'.
Een goed voorbeeld hiervan is de berichtgeving rond het functioneren van twee commissarissen van de niet-beursgenoteerde voetbalclub PSV. Door hun (vermeende) betrokkenheid bij de financiering van voetballers zouden zij in strijd hebben gehandeld met de code-Tabaksblat.
Aan die beeldvorming wordt in zekere zin ook meegewerkt door anderen, waaronder juristen. De advocaat die in het belang van zijn cliënt een beroep kan doen op bepalingen in de code-Tabaksblat, zal niet aarzelen om deze voorschriften ook 'buiten beursverhoudingen' in te roepen. Niet uitgesloten is dat bijvoorbeeld een (minderheids)aandeelhouder in een enquêteprocedure wanbeleid van de vennootschap tracht aan te tonen met een beroep op onder meer de niet-naleving van de code-Tabaksblat. Deze aandeelhouder heeft niet alleen de beeldvorming mee, maar ook een welwillende opstelling van de Ondernemingskamer.
Dat eventuele afwijkingen van de code-Tabaksblat eerder door de algemene vergadering van aandeelhouders werden goedgekeurd, doet daaraan in
beginsel niet af. Het kan immers heel goed zijn dat de betrokken minderheidsaandeelhouder tegen heeft gestemd of zelfs in het geheel niet betrokken is geweest bij de besluitvorming. In de praktijk zien we dan ook dat veel niet-beursgenoteerde ondernemingen hun interne structuur aan de hand van de code-Tabaksblat doorlichten en deze toetsen aan de daarin neergelegde normen.
Van belang is daarbij dat veel van die normen zijn geschreven voor 'open' beursgenoteerde vennootschappen en onvoldoende rekening houden met het vaak meer besloten karakter van de niet-beursgenoteerde ondernemingen, zoals (grote) familiebedrijven en coöperaties. Binnen deze ondernemingen, waar sprake is van een sterke economische band tussen de aandeelhouders en hun onderneming en het eigenaarsbelang voorop staat, bestaat een grote behoefte aan flexibiliteit en (behoud van) controle.
Voorschriften die bijvoorbeeld vergaande voorwaarden stellen aan de onafhankelijkheid bij de benoeming van commissarissen of die belangrijke onderwerpen al op voorhand aan de exclusieve beslissingsmacht van de grootaandeelhouder of de ledenvergadering onttrekken, stroken niet met het bijzondere, besloten karakter van deze ondernemingen.
In een eventuele juridische procedure, met name een enquêteprocedure, zal het dan ook vooral gaan om de naleving van dit soort voorschriften. Kan de hiervoor bedoelde (minderheids)aandeelhouder bijvoorbeeld een enquêteverzoek mede ondersteunen met de stelling dat binnen de niet-beursgenoteerde onderneming, bijvoorbeeld een familie-bv, meerdere commissarissen niet voldoen aan de onafhankelijkheidscriteria als gesteld in de code-Tabaksblat? Dit kan naar onze mening niet de bedoeling van de code zijn geweest.
Een aparte coporate governance-code voor niet-beursgenoteerde ondernemingen is daarom gewenst. Daarbij zou de code-Tabaksblat wel als uitgangspunt genomen kunnen worden, maar bepaalde, meer op beursvennootschappen gerichte bepalingen dienen geschrapt of aangepast te worden. Op die wijze ontstaat er als het ware een 'verlicht' corporate governance-regime voor niet-beursgenoteerde ondernemingen.
Mr dr C.R. Huiskes en mr A.C. van Campen zijn advocaten bij CMS Derks Star Busmann te Arnhem. Daarnaast is mr Huiskes universitair docent Universiteit van Tilburg, zie ook www.fd.nl/goedbestuur
25/8/2004 Het Financieele Dagblad

<< terug





Regels gelden ook voor MKB
Publicatie: 14-3-2005 Regels goed bestuur gelden ook voor MKB. In het schandaal rondom Ahold nadert de strafzaak een kookpunt. Maar langzamerhand moet ook het MKB op z'n tellen gaan passen
lees verder >>
Commissarissen polis
De CommissarissenPluspolis; de nieuwe standaard in bestuurders- aansprakelijkheidsverzekeringen

lees verder >>
Week van de ondernemer
U treft ons 22, 23 en 24 maart op de Business Plaza van de Week van de Ondernemer.
icon
lees verder >>
NKCC Commissarissen©2005 Nederlands KennisCentrum voor Commissarissen