Argumenten ‘one tier’ houden geen stand

18 december 2012 - Financieele Dagblad
mr Aai Schaberg

Argumenten ‘one tier’ houden geen stand
Commissarissen moeten desgewenst zelf informatie verwerven die zij nodig hebben

Op 1 januari is wettelijke verankering van het monistisch bestuursmodel, de ‘one tier board’, een feit. Naast het traditionele dualistische of ‘two tier’ model met een gescheiden bestuur en raad van commissarissen, introduceert de wetgever een bestuur naar Angelsaksisch voorbeeld. Daarin zijn de uitvoerende bestuurders met de toezichthouders in één bestuursorgaan verenigd. Maar gaat dat ons ook beter toezicht opleveren? ‘Moral hazard’ ligt op de loer.

De nieuwe regeling beantwoordt aan de roep vanuit het buitenland om de Nederlandse corporate governance aan te passen aan internationale maatstaven. Wel heeft in Nederland een aantal beursgenoteerde ondernemingen al een one tier board, zoals Unilever, Heineken Holding en D.E. Masterblenders 1753. Ook een groot aantal niet-beursgenoteerde bedrijven maakt al gebruik van de huidige wettelijke mogelijkheid om de traditionele taak van de raad van commissarissen fors uit te breiden. Maar dit model is enigszins gekunsteld. Want dan is weliswaar feitelijk, maar niet formeel sprake van een one tier board. En bovendien is dat moeilijk uit te leggen aan het buitenland. In die zin beantwoordt de nieuwe wet misschien aan een behoefte.

Ook vanuit de praktijk, commissarissen met ervaring, kwamen signalen dat je als commissaris in het traditionele Nederlandse model altijd achter de feiten zou aanlopen. Vooral vanwege een informatieachterstand zouden commissarissen zich belemmerd voelen in de uitoefening van hun toezichthoudende taak. In een echte one tier board heeft iedereen gelijke toegang tot alle relevante informatie, zo is de redenering. Daarnaast zouden de in de nieuwe wet zogeheten niet-uitvoerende bestuurders grotere betrokkenheid hebben bij het reilen en zeilen van de onderneming. Die zijn immers ook belast met het besturen zelf, zij het op afstand gezet door de afgesproken taakverdeling tussen die niet-uitvoerende en de uitvoerende bestuurders.

Deze argumenten houden geen stand. Informatievoorziening is een continu proces waarbij de commissarissen desgewenst zelf de informatie moeten verwerven die nodig is om hun taak naar behoren uit te oefenen. Over de manier waarop zij dat doen, bij wie zij binnen en buiten de onderneming te rade gaan, kunnen simpele afspraken worden gemaakt.

Als dat al nodig is. En tegenover de grotere betrokkenheid staat dat dat invloed kan hebben op de onafhankelijkheid van de niet-uitvoerende bestuurders. Het lijkt immers tegenstrijdig en niet zuiver om toezicht uit te oefenen op de besluiten die zijn genomen door het orgaan waarvan iemand zelf deel uit maakt. Betrokkenheid wordt bepaald door het hebben van de juiste instelling, niet door de positie die iemand inneemt.

Met de nieuwe wet is ook een poging gedaan om duidelijkheid te verschaffen over de potentiële aansprakelijkheid van commissarissen dan wel niet-uitvoerende bestuurders. Ook hier: much ado about nothing. Ernstig verwijtbaar gedrag blijft in grote lijnen het criterium. En of daarvan sprake is, hangt vooral af van de omstandigheden van het geval.

De nieuwe wet kan leiden tot moral hazard: formele regels die suggereren dat het systeem perfect werkt. Maar goed toezicht is niet afhankelijk van regelgeving. Het gaat niet om de vorm. Integriteit en professionaliteit van de toezichthouder zijn voor goed toezicht alles bepalend.

Aai Schaberg is advocaat bij BarentsKrans N.V. te Den Haag.

NKCC Partners


Rabobank


Van Doorne


Kennis en Diensten Partners


logo
logo
logo

Nieuws en actualiteiten

Het NKCC gaat commissarissen faciliteren bij de toekomstige vorm van toezichthouden. Dat maakte NKCC ..
Via deze link kunt u de Loyens&Loeff nieuwsbrief Genoteerd nr. 93 met als titel ‘De Wet B ..
Tijdens de Nationale Commissarissendag op 21 maart 2013 introduceren het NKCC, EvaLite en Governance ..
In de maanden januari en februari 2013 vonden een zestal rondetafelgesprekken plaats waarin een zest ..

Bijeenkomsten

Op donderdag 31 januari en donderdag 21 maart 2013 vinden de Nationale Commissarissendagen 2013 plaa ..
Op 11 december 2012 organiseert het NKCC in samenwerking met het Biorenewables BussinesPlatform de t ..
‘De wegen naar betere samenwerking tussen RvC en Bestuur’ De traditionele zomerbijeenko ..