Commissaris : weinig gezag

Reguliere commissarissen hebben veel minder invloed op een onderneming dan algemeen wordt aangenomen. In de pikorde van een bedrijf staan zij nog onder de leden van de raad van bestuur.  
Dat verklaren 92 bestuurders en commissarissen van twaalf onderzochte bedrijven (financiële sector, woningbouw, zorg en onderwijs) in een onderzoek naar de onderlinge verhoudingen in de bestuurskamer. De studie is gedaan door drie wetenschappers van de Rijksuniversiteit Groningen.
De invloedrijkste bestuurder is de voorzitter van de raad van commissarissen, gevolgd door de bestuursvoorzitter. Daarna volgen bestuurders en de rij wordt gesloten door de reguliere commissarissen. Het lidmaatschap van een zware commissie als het audit-comité is nauwelijks van belang voor de mate van invloed van een commissaris.

Meer invloed
De rangorde en vooral het grote vertrouwen in de president-commissaris vindt onderzoeker Jaap van Manen opvallend. Factoren als sekse, curriculum of nevenfuncties spelen daarbij nauwelijks tot niet een rol. 'Op het moment dat hij de witte jas aantrekt, heeft de persoon het gezag van de dokter. Of in dit geval van de president-commissaris.'
Een manier om commissarissen meer invloed te geven, is volgens collega-onderzoeker Dennis Veltrop dat zij meer worden betrokken bij het bepalen van de agenda en het bespreken van de strategie. Nu is dat vaak het exclusieve terrein van de voorzitters.

Kritische houding
Uit het onderzoek blijkt verder dat commissarissen minder beïnvloedbaar zijn en minder inschikkelijk zijn naarmate ze meer commissariaten hebben. Dat staat haaks op de gangbare trend in codes en wetsvoorstellen om het aantal commissariaten drastisch in te perken.
Die kritische houding geldt overigens enkel voor het aantal commissariaten. Bij nevenfuncties geldt het omgekeerde. Commissarissen en bestuurders met veel nevenfuncties worden juist als meer beïnvloedbaar gezien. De ondervraagden hebben ook minder vertrouwen in commissarissen die elders een hoofdfunctie hebben.

Spanning
Het onderzoek is een steun in de rug van voorstanders van inperking van de termijn van commissarissen. Nu geldt een maximum van twaalf jaar. Uit recent onderzoek bleek dat na zes tot acht jaar de effectiviteit van commissarissen afneemt. Uit deze enquête blijkt dat de kans op conflicten met bestuurders en andere commissarissen stijgt naarmate de aanstellingsduur toeneemt.
De meeste spanning is er tussen gewone bestuurders en gewone commissarissen. Het onderlinge vertrouwen is minder. Onderzoeker Van Manen begrijpt dat wel: 'Bestuurders hebben ten opzichte van de ceo verhoudingsgewijs weinig contact met de commissarissen. Zij worden zo nu en dan aangesproken, en dan vaak op een expertiseterrein van een commissaris. Dat zijn dan vaak lastige gesprekken.' Overigens stellen de ondervraagden dat er over het algemeen minder emotionele conflicten zijn met vrouwelijke bestuurders en commissarissen.
De onderzoekers bevelen bedrijven aan goed na te denken over het karakter van de president-commissaris. Hij kan bewerkstelligen dat de rol van reguliere commissarissen niet marginaliseert.

Pieter Couwenbergh|FD|16 juni 2011

Wat is uw persoonlijke mening? Discussieer mee op

Onderzoeksrapport Boardroom Dynamics

Een onderzoek naar onderlinge verhoudingen in de boardroom

Uitgevoerd voor RUG en NBA door Dennis Veltrop; Reggy Hooghiemstra en Jaap van Manen.

Klik hier voor download van het rapport



Ernst & Young Loyens Loeff Capgemini

Kennis en Diensten Partners



Nieuws en actualiteiten

Op diverse fora is een discussie gaande over het wel of niet twitteren door commissarissen en toezic ..
Verslag van de interactieve bijeenkomst die het NKCC in samenwerking met de Wagner Group | Governanc ..
Praktijkervaringen, dilemma’s en best practices van toezichthouders in de publieke sector. Doo ..
Gewone commissaris staat onder in pikorde; president-commissaris heeft meeste invloed. 92 bestuurder ..

Bijeenkomsten

De meerdere gezichten en competenties voor de commissaris/toezichthouder 3.0.Zeer geslaagde bijeenko ..
Zomerbijeenkomst in Kasteel Moersbergen te Doorn - aanvang 15.00 uur.Sprekers zijn ondermeer Margot ..