NKCC Paper
Interventiemogelijkheden van het bestuur en de raad van commissarissen
- het juridisch kader -
Op 9 december 2010 vond bij Van Doorne dvocaten in msterdam de derde en
laatste bijeenkomst plaats uit de drieluik ‘(Non) interventie door commissarissen
en toezichthouders’. Deze drieluik is georganiseerd in samenwerking tussen de
Governance University , Van Doorne, BDO en NKCC.
Vandaag lag de focus op het juridische kader bij interventiemogelijkheden van
toezichthouders .
“ ls commissaris moet je een rechte rug hebben en zeggen wat je vindt”. Met deze uitspraak van
oud collega wijlen Jaap Glasz opent КЛМХ ОЗПЗРЦ ПГРГЙЛРЙ ТГФЦРЗФ ДЛМ ГР ССФРЗ deze middag. Er is
veel politieke en media aandacht voor problematische aspecten van toezicht en naast die rechte rug en
Governance speelt rechtspraak een belangrijke factor bij toezicht in het algemeen en bij
(non)interventie in het bijzonder.
“Commissaris worden? Nu even niet” kopte het FD op 16 april in 2004. ЧЙС ЗЧПНЗРХ ТГФЦРЗФ ДЛМ
ГР ССФРЗ, haalt met dit artikel de toenmalige trend aan van aarzeling van kandidaat commissarissen
om commissariaatfuncties te accepteren. Net na de introductie van de code Tabaksblat, waardoor er
extra eisen aan ondermeer onafhankelijkheid, deskundigheid en tijdsbesteding werden gesteld en de
aansprakelijkheid voor falend toezicht toenam, haakten kandidaat commissarissen af.
Inmiddels zijn we 6 jaar verder en volgens Reumkens is het er voor commissarissen niet beter op
geworden; sterker nog, alleen maar slechter. Er is veel aandacht van de politiek en de media voor
problematische aspecten van het toezicht.
Reumkens kijkt met argusogen naar de besluitvorming van de Eerste Kamer over het vorig jaar door de
Tweede Kamer aangenomen wetsvoorstel voor de regels van bestuur en toezicht waarin, via een
amendement, de maximering van het aantal commissariaten, profit en non profit, tot 5 is bepaald.
Inmiddels tekent zich een meerderheid van de Senaat af tegen deze stringente maximering dus is dit nog
geen gelopen race.
Fouten maken mag, maar …..
De juridische kaders voor aansprakelijkheid zijn de afgelopen jaren in essentie onveranderd gebleven
en deze kaders staan ook niet op de nominatie voor structurele verandering aldus Reumkens. Er is een
verschil tussen verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid; wanneer je een fout maakt ben je daarvoor
verantwoordelijk maar je kunt er niet altijd voor aansprakelijk gesteld worden
Echter, wanneer het tot een rechtzaak komt oordeelt de rechter uiteindelijk over de aansprakelijkheid.
Reumkens haalt met de zaak ceteco jurisprudentie aan waarin, na 220 overwegingen, uiteindelijk
geoordeeld is dat de bestuurders en/of commissarissen op een zeker moment hadden moeten
interveniыren en niet het (mislukte) turbo herstelplan hadden moeten uitvoeren. De rechter oordeelde
dat de bestuurders en/of commissarissen de signalen hebben genegeerd en daardoor ernstig
verwijtbaar hebben gehandeld, wat voldoende aanleiding was om hen aansprakelijk te stellen voor het
faillissement. Dat de uitspraak is gedaan over een situatie van toen met de inzichten van nu, roept zeker
vraagtekens op maar doet niets af aan het resultaat. De volledige uitspraak is na te lezen op
www.rechtspraak.nl.

Imagoschade
Wanneer je naam in de media breed uitgemeten wordt, gerelateerd aan wanbeleid, is de imagoschade
funest. Er zijn voorbeelden waarbij men kan oordelen dat de uitspraak uiteindelijk meevalt maar je kunt
nog zosn goede advocaat hebben, imagoschade tovert hij niet weg , waarschuwt Reumkens.
Concrete normen voor bestuurders
Kijkend naar onder meer de code Tabaksblat concludeert Reumkens dat deze, en aanvullende codes,
inmiddels zo algemeen en breed uitgemeten zijn dat het bijna onmogelijk is voor bestuurders en/of
commissarissen om Єberhaupt nog te kunnen functioneren in dit keurslijf. De inhoud gaat puur over
bestuurders, regels en normen. Risicomanagement door middel van interne controle en
beheerssystemen worden bijvoorbeeld niet benoemd; dat zou je wel verwachten.
De 13 Gevarenzones
Wanneer men de Nederlandse jurisprudentie bestudeert zijn dit volgens Reumkens de 13 valkuilen:
• Te risicovol beleid
• Beslissingen zonder onderzoek naar mogelijke risicoss
• Systemen van risicobeheersing en interne controle zijn
ontoereikend
• Het gewraakte risico wordt niet geconstateerd of
onvoldoende materieel geacht
• Keuze voor inadequate risico reactie
• Ontbreken van criteria en richtlijnen voor beheersing
van geconstateerde risicoss
• Geen periodieke beoordeling van feitelijke exposure
• Ontbreken van een contingency plan
• Niet doorvragen over of onderzoek naar vermoede
incidenten
• Geen correctie bij overschrijding van criteria en
richtlijnen
• Negeren of ombuigen van overschrijding
• Nalaten mede bestuurders te informeren
• Misleidende publieke mededelingen over
risicobeheersing
Vraag en antwoord
In antwoord op een vraag stelt Reumkens:
- dat bijvoorbeeld bij een voetbalclub een tegenvallende, duur aangekochte, speler inherent is aan de
risicoss van deze business. Een te grote afhankelijkheid van bijvoorbeeld inkomsten van
televisierechten (die op enig moment onder druk kunnen komen te staan) zou je wel als een te
risicovol beleid kunnen beschouwen. Dat zou naar de mening van Reumkens gezien kunnen worden
als ernstig verwijtbaar handelen.
- dat, wanneer een commissaris in de notulen laat opnemen dat hij of zij tegen een besluit of
handelwijze is, deze commissaris, als het tot een veroordeling komt, medeaansprakelijk zal worden
gesteld. Anders is het wanneer hij/zij maatregelen neemt om erger te voorkomen. Dan kan de
commissaris zich later distantiыren.
dvies
Het zijn open deuren maar een goede voorbereiding (hoe vaak wordt de envelop met stukken pas
geopend tijdens de vergadering?), doorvragen, tijdig en adequaat ingrijpen, de juiste informatie over
risicoss en risicobeheersing publiek maken, zijn adviezen die Reumkens deze middag meegeeft aan de
toezichthouder.
Commissaris zijn is ‘hard work’: if it wasn’t hard work, everyone would do it. It is ‘the hard’ that
makes it good.
Met deze uitspraak van Tom Hanks geeft lexandra Schaapveld aan waarom haar rol als
toezichthouder voor haar in de praktijk zo uitdagend en aantrekkelijk is. ОЗЪГРЖФГ ЕКГГТШЗОЖ
ШССФПГОЛЙ ХЗРЛСФ ЗЪЗЕЧЦЛШЗ ШЛЕЗ ТФЗХЛЖЗРЦ ДЛМ ЗР СРЖЗФПЗЗФ ЦСЗЬЛЕКЦКСЧЖЗФ ДЛМ СООГРЖ ГХЛРС

ПХЦЗФЖГП ОГР ЗЖЗФОГРЖ ЗР ХЛРЖХ ЖЗЬЗ ЬСПЗФ ДЛМ КЗЦ ФГРХЗ ДЗЧФХЙЗРСЦЗЗФЖЗ ХЦГГОДЗЖФЛМИ ГООСЧФЗЕ,
bespreekt een aantal praktische voorbeelden en deelt haar inzichten over het functioneren in een raad
van commissarissen met de Bestuurders. Ontzettend belangrijk is dat je onderkent dat het mensenwerk
is en dat je dus moet beschikken over enige mate van mensenkennis aldus Schaapveld. Tijdens haar
betoog, wat is doorspekt met praktische voorbeelden, benoemt ze drie essentiыle zaken die in haar visie
van groot belang zijn om het maximale uit je commissarisschap te halen.
Begrijp de strategie van het bedrijf en verdiep je in de bedrijfstak . Bezoek alle onderdelen van het
bedrijf en begrijp wat ze doen. Stel vragen over de strategie; deze moet in gewone bewoordingen verteld
kunnen worden. Snap de branche en krijg inzicht in hoe het bedrijf zich in deze branche verhoudt.
Ik heb het als bijzonder nuttig ervaren om de diverse vestigingen van Vallourec over de wereld te
kunnen bezoeken om zo inzicht te krijgen in productie, techniek, mensen en branche. Het bestuur van
Vallourec zag dit als een musts. Pas als je weet wat een bedrijf doet en drijft kun je behoorlijk toezicht
houden was hun mening.
En blijf doorvragen. Vraag uitleg over beslissingen, strategiewijzigingen etc., net zo lang totdat je
tevreden bent met het antwoord .
Begrijp het functioneren van de raad van bestuur en de eventuele gevoeligheden. Eis dat je met het
onderliggende echelon gesprekken kunt voeren. (RvB minus 1 niveau) Dat geeft je meer inzicht hoe het
bestuur functioneert en of er meer speelt dan wat het bestuur kwijt wil. Zorg dat je als commissaris deel
kunt nemen aan gezamenlijke bedrijfsevenementen om ook op deze manier contact te leggen met het
personeel .
Ken je Raad. Begrijp hoe de raad van commissarissen functioneert. De diversiteit en samenhang; wie
speelt welke rol, met welke egoss dien je rekening te houden en hoe kun je er mee omgaan; want dat
laatste is cruciaal. Verder is het ontzettend belangrijk dat je je invloed uitoefent op de samenstelling van
de raad van commissarissen. Qua competenties en persoonlijkheid maar zeker ook met het oog op
samenhang. Alleen een goed profiel is niet voldoende; de leden moeten elkaar aanvullen.
Als laatste benadrukt Schaapveld het belang om deel uit te maken van commissies, zoals financieel,
strategisch, benoemingscommissie. Wanneer je geen enkele commissie in je portefeuille hebt, mis je op
termijn de aansluiting .
Interveniыren: opstappen ja of nee
Schaapveld vertaalt interveniыren deze middag in het wel of niet opstappen. Ook in lastige situaties,
waarbij ik bijvoorbeeld een ander besluit had willen nemen dan er uiteindelijk door de rvc is genomen,
pieker ik er niet over om op te stappen. Het is mij met de paplepel ingegoten: je maakt af waaraan je
begonnen bent en wanneer je opstapt geef je de mogelijkheid om invloed uit te oefenen en bij te sturen
op. In het geval dat je bakzeil moet halen levert dat ervaring op zodat je het de volgende keer anders
kunt aanpakken om tot het gewenste resultaat te komen. Dit alles in het belang van de onderneming
natuurlijk .
Conclusie
Na de rondetafel discussies, waarin een drietal casussen over besluitvorming in de raad van
commissarissen behandeld werden, sluit СФДЗФЦ ЖЗ ЗОНЗФ ЖЛФЗЕЦЗЧФ ШГР КЗЦ deze derde
bijeenkomst van dit drieluik af met de conclusie dat het in de afgelopen drie bijeenkomsten weer gelukt
is om dwarsverbanden te leggen tussen commissarissen en toezichthouders uit verschillende branches.
Met in elke sector verschillende codes en principes en dat we van elkaars principes kunnen leren.
Ondanks alle inspanningen, codes en principes zijn er het afgelopen jaar toch weer fouten gemaakt. Er is
altijd nog veel ruimte is voor verbetering in de toezichthoudende rol. De rol, bij het goed functioneren
van de Raad, van de voorzitter is cruciaal gebleken: welke zaken kunnen gezegd worden en welke
worden onder het kleed geveegd . Hiermee valt of staat dus interventie of non interventie.

De rode draad, interventie, is tijdens deze drie bijeenkomsten belicht vanuit verschillende invalshoeken
waarbij de rol van het team en individu binnen de Raad, de accountant en de juridische aspecten aan
bod zijn gekomen.
Naast de interessante discussies en inzichten die deze bijeenkomsten hebben opgeleverd zijn de
belangrijkste aanbevelingen:
- interveniыren alleen in het uiterste geval. Een goede raad communiceert helder naar het bestuur en
stuurt zachtjes bij, zorgt voor een goed inzicht in de problematiek en een goede dialoog
- check regelmatig je eigen persoonlijke vooruitgang als commissaris en de verbeteringen van de rvc
/ rvt in zsn geheel (is het een maatpak of pakt u de opgelegde maat?)
- regelmatig(er) nieuwe leden binnen de raad benoemen (nieuw bloed, nieuw geluid)
- meer officiыle maar ook informele contactmomenten met de accountant; voer een halfjaarrekening
of tussentijds bestuursverslag in, daardoor voorkom je achteraf verstrekkende verassingen
- doorvragen, informatie vergaren en transparantie betrachten als het gaat om het publiek maken van
risicoss en risicobeheersing
Dit NKcc Paper komt tot stand i.s.m.
Angeli Spierenburg van Redwoods executive support /NKcc/Governance University/Van Doorne/BDO
December 2010
N cc Paper is een uitgave van N cc Stichting Nederlands Kenniscentrum voor commissarissen en
Toezichthouders en wordt op onregelmatige tijden uitgebracht naar aanleiding van een actueel onderwerp
of interessante ontwikkelingen op het gebied van governance. Met de uitgave van N cc Paperss wil het
N cc het kennis en bewustzijnsniveau van eigentijdse commissarissen en toezichthouders bevorderen.