Nemen toezichthouders bewust besluiten?

Master thesis over sensemaking in raden van toezicht

Samenvatting master-thesis Bram Corbijn van Willenswaard MSc BA (VU)

In de literatuur over raden van toezicht gaat veel aandacht uit naar de positionering, het profiel en de rolopvatting. Veel minder aandacht is er voor de manier waarop de toezichthouder tot besluitvorming komt. De centrale vraag in deze thesis is: hoe vervult een toezichthouder in de (semi) publieke organisatie zijn rol? Wat is zijn aandeel bij strategische besluitvorming?

Theorie

Het eerste deel verkent de theoretische literatuur. De hoofdthema’s die het meeste aandacht hebben gekregen van onderzoekers zijn: Onafhankelijkheid, diversiteit, menselijk en sociaal kapitaal, de dynamiek in de raad en, last but not least, de rol van de voorzitter. De theorie behandelt deze factoren als voorspellers voor de uitkomst van het besluitvormingsproces, maar is daar maar matig succesvol in. Er zijn allereerst problemen op methodologisch gebied, maar er komen daarnaast ook een aantal dilemma’s naar voren die in de huidige literatuur niet afdoende zijn beantwoord.

Van verklaren naar begrijpen

De thesis pleit voor een shift in focus van verklaren naar begrijpen. Hoe kunnen we immers verklarend onderzoek doen zonder te weten welke processen er van invloed zijn? Het theoretisch kader voor het onderzoek is de “sensemaking” theorie van Karl Weick. Deze theorie gaat er van uit dat hoe meer onzeker, complex en ambigue een situatie is, hoe meer noodzaak er is voor een individu om tijd te maken voor het toekennen van betekenis, sensemaking. Deze sensemaking vindt plaats door het aangaan van een dialoog over gebeurtenissen, opdat duidelijkheid ontstaat.

Uit de literatuur blijkt dat er een grote mate van complexiteit, onzekerheid en ambiguïteit te verwachten is bij de beslissingen die toezichthouders moeten nemen. Dat maakt sensemaking zowel lastiger als noodzakelijker, en vraagt dan ook extra aandacht. In de vorm van interviews met toezichthouders is nagegaan hoe de individuele toezichthouder tot besluitvorming komt, welke bijdrage hij levert en op grond waarvan. Alle toezichthouders herkennen de nodige vraagstukken, dilemma’s en onduidelijkheden en leggen uit hoe zij daar mee om gaan. Opvallend daarbij is dat de geïnterviewde toezichthouders uiteindelijk vertrouwen op hun kennis en ervaring.

Discussie

Het proces van sensemaking verloopt vaak impliciet tenzij er actief naar wordt gezocht. In veel min of meer routinematige vraagstukken kan dat goed werken, maar bij onverwachte gebeurtenissen en unieke situaties kan het vertrouwen op eigen ervaring een risico zijn. Daar waar het fout gaat wordt vaak gekeken “met de kennis van nu” om te bepalen wie schuld heeft aan het drama. Die benadering brengt weinig verandering. Voor het functioneren van de toezichthouder is het raadzaam om de dialoog te voeren in de besluitvorming en de zingevende vragen expliciet te maken. In een tijd met zoveel onzekerheden is er meer dan ooit behoefte aan toezichthouders die de kunst beheersen van het stellen van de goede vragen en die de vaardigheid hebben om dat op de goede momenten te doen.

 


 

1. Link naar het volledige onderzoek: ONDERZOEK

2. NKCC Academie heeft een training voor toezichthouders die geheel is gericht op het versterken van de vaardigheid om in besluitvormingsprocessen de goede vragen expliciet te maken. Meer informatie: Toezichthouden 3.0 - optimaliseren van het vak

NKCC Partners


Rabobank


Van Doorne


Kennis en Diensten Partners


logo
logo
logo

Nieuws en actualiteiten

Driebergen/Den Haag, 11 juni 2014 - De NCD (Nederlandse vereniging van Commissarissen en Dir ..
Eind april kwamen 35 commissarissen van familiebedrijven bij elkaar om vast te stellen welk houvast ..
Er is steeds meer bewustwording dat biases ook doordringen tot in de boardroom. Dit bewustzijn was d ..
Maximering vergoedingen (WNT), limitering van het aantal toezichthoudende functies, gewijzigde econo ..

Bijeenkomsten

Ongetwijfeld heeft u kennis genomen van de samenwerking die de NKCC is aangegaan met de NCD (Nederla ..
Ronde tafel bijeenkomst over de rol en positie van de toezichthouders rondom het thema Beloningen. W ..
Wegens succes herhalen wij deze bijeenkomst. Zonder problemen grenzen (laten) verleggen. Woensdag 17 ..
Terugblik op de Nationale Dag: Het Nieuwe Toezicht niet toekijken maar zien ..